Thế giới mình sống

Làm sao mà tự yêu lấy chính mình?

Khi nào thì câu cầu khiến “Hãy yêu thương bản thân” được phát ngôn hoặc nghe thấy? Khi chúng ta thấy mình khổ, bị tổn thương, năng lượng tinh thần tích cực bị giảm sút. Chúng ta làm gì để yêu thương bản thân? Một số cách hiệu quả nhanh, tất cả chúng ta đều biết và sử dụng tùy theo nguồn lực của mình, bao gồm, nhưng không giới hạn ở: mua vài bộ quần áo, tụ tập bạn bè, tậu cái điện thoại mới, sắm con xe ngầu, xin nghỉ học, nghỉ làm vài hôm, du lịch một chuyến, thẩm mỹ, và ngay cả … “tậu” bồ mới.

Nhìn chung là, mới thì luôn luôn tốt. Và sau khi thực hiện xong một trong số hoặc tất cả những điều trên, chúng ta có thể (hoặc chưa thể) nhận ra rằng, khi tình huống mang tính hụt hẫng tiếp tục xảy ra, chúng ta lại cần đến những thứ trên – ở hình thức mới. Đây là tin mừng để các ngành dịch vụ tăng gia sản xuất và không ngừng cung cấp các tiện ích cạnh tranh… để bù lấp khoảng trống trong những con người đang muốn nhận yêu thương.

Mỗi con người muốn nhận yêu thương đều mang theo mình một chiếc hành lý mang tên gánh nặng và một khoảng trống tinh thần. Chúng ta đi ngang qua cuộc sống của nhau, mỗi người đều cầm hành lý và sống khoảng trống của chính mình. Cho dù chúng ta đã cùng nhau trải qua nhiều điều, nhưng chừng nào khoảng trống vẫn còn đấy, chúng ta – những người lữ hành – lại bước đi.

Chúng ta đều đi tìm (những) ai đó có thể bù đắp khoảng trống của chính mình. Càng cảm thấy có khoảng trống, chúng ta càng mong muốn người khác sẽ lấp đầy giúp chúng ta. Khi nhận ra rằng người khác không thể lúc nào cũng cho chúng ta điều mình mong muốn, nói cách khác là không thể yêu thương chúng ta theo cách chúng ta muốn, khi đó, diễn ngôn “Hãy yêu thương bản thân” trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Cách để yêu thương bản thân thứ nhất, xin hãy đọc lại đoạn đầu tiên chữ thẳng của bài viết này. Nếu bạn không thỏa mãn với cách đó, chúng mình cùng đi tiếp đến đoạn dưới đây.

Một ngày nọ, tớ rất buồn, một khoảnh khắc khi điện thoại với cô bạn thân, người đã dành cả ngày hôm đó và nhiều thời gian của những hôm trước để tâm sự với tớ, tớ cảm thấy một nhu cầu lớn lao là tạm biệt bạn mình, tắt máy, chìm vào im lặng. Sự ồn ào hóa ra không phải ở bên ngoài, mà ở những dòng ý nghĩ liên tục chạy bên trong. Hôm đó và nhiều ngày sau nữa, mỗi khi nhu cầu chìm vào im lặng đến, tớ nằm xuống giường, lắng nghe tiếng quạt quay, tiếng búa công trường gõ đập, tiếng ai đó xả nước giặt giũ,… cho đến khi đủ can đảm để gọi tên những cảm xúc mà mình lúc trước chưa thể chấp nhận.

Việc gọi tên chính xác cảm xúc đang được chính mình nhìn nhận như sự tổn thương thường bị chậm lại bởi những suy nghĩ quy gán trách nhiệm ra bên ngoài. Chẳng hạn:

Thay vì gọi tên rằng: “Tôi cảm thấy bẽ mặt, xấu hổ khi nhìn nhận tình huống vừa rồi như là bị đưa ra làm trò đùa cho những người khác”, người mang cảm xúc này lại suy nghĩ “Mấy cái người đấy không biết ứng xử, nếu như họ văn minh, lịch sự hơn thì tôi đã không đến mức bị bẽ mặt thế này”.

Thay vì gọi tên rằng: “Tôi cảm thấy mình lạc lõng, bất định, vì niềm hi vọng cuối cùng của tôi đã không còn nữa. Người tôi kì vọng với toàn bộ niềm tin của mình đã từ chối giúp đỡ tôi”, người mang cảm xúc này lại suy nghĩ “Tôi đã nhiệt tình hết sức, chân thành hết sức từ trước đến nay với người này, nhưng sao người ta lại vô tình với tôi đến thế”.

Những suy nghĩ quy gán trách nhiệm ra bên ngoài là yếu tố bảo vệ ban đầu, để cái Tôi của chúng ta có cảm giác mạnh mẽ. Nghĩa là, cái Tôi của chúng ta có thể đường hoàng phát biểu: “Tôi là người có giá trị, những người kia không đủ tốt để nhận ra giá trị đó, họ không xứng đáng với tôi.” Đó là những suy nghĩ yêu thương bản thân theo nghĩa ái kỷ (narcissism) hay cứu vãn lòng tự trọng (self-esteem).

Việc gọi tên cảm xúc trong mình như nó vốn có – một công việc thách thức vì không có gì đáng sợ hơn việc công nhận rằng chính mình là tác giả của tình huống khó khăn mà mình đang phải đối diện – là sự yêu thương bản thân theo nghĩa tự trắc ẩn (self-compassion).

Hãy tưởng tượng rằng tình huống khó khăn của bạn là một cái hố đen. Bạn đang ở trên miệng hố, có thể rời đi, nhưng bạn vẫn lưu luyến nhìn xuống dưới hố vì cuộc đời vừa tống được tên gây ra sự khổ sở cho bạn xuống dưới đấy, phải khắc cốt ghi tâm cái khoảnh khắc trước khi biệt ly này mới được! Nếu bạn nhìn thấy người dưới hố là một ai đó khác, bạn có thể nhổ bọt hoặc thậm chí là tè lên rồi mới bỏ đi, đó là sự ái kỷ và cứu vãn lòng tự trọng. Nếu người dưới hố là chính bạn, bạn sẽ sợ hãi, đau đớn, toan bỏ chạy rồi lại chạy về bên hố, chất vấn, đau đớn, rồi đưa tay kéo chính bạn lên, dìu nhau rời xa cái hố và tạo ra con đường mới, đó là lòng tự trắc ẩn.

Tự trắc ẩn được xây dựng bởi song song hai việc: làm lành với bản thân và làm lành với biểu tượng về người khác trong chính bản thân mình. Tớ thường khuyến khích những khách hàng làm tham vấn cùng mình, khi nhận thấy nhu cầu đối diện với bản thân trong họ đủ lớn, làm bài tập chữa lành bằng viết thư cho ai đó mà họ đang cần chữa lành xung đột, nhưng không gửi đi. Bài tập này gồm ba bước:

Bước 1: Viết thư bày tỏ cảm xúc của mình cho người đó. Hãy bắt đầu viết và hoàn toàn chân thực với bản thân, có lẽ bạn sẽ trải nghiệm cảm giác lần đầu tiên nhận ra điều trước nay mình phủ nhận.

Bước 2: Đặt mình vào vị trí của người đó, viết thư tự gửi mình, công nhận những cảm xúc mà mình đã bày tỏ. Điều chúng ta cần nhiều khi không phải là thứ gì đó người khác cho mình, mà là một sự công nhận cảm xúc.

Bước 3: Viết thư cảm ơn người đó. Cảm xúc biết ơn mang tính chữa lành.

Một phản biện tự nhiên, đó là tự đóng vai thế này thì không thật, mình tự biên tự diễn, có phải người ta như thế thật đâu. Điều này rất có lý. Một cái lý khác bên cạnh phản biện này, đó là, người ta mà bạn đang nghĩ đến là theo cách nghĩ của chính bạn. Bạn đang làm lành với biểu tượng của người ta trong chính mình. Xuất phát điểm cần là làm lành với những biểu tượng chính mình tạo ra đã.

Câu hỏi trải nghiệm là: Bạn có thể cảm thấy biết ơn người mà mình từng cùng họ trải qua một trải nghiệm mang tính thách thức hay đau khổ, trong đó, bạn tin rằng họ làm tổn thương bạn, chứ?”

Bài viết này mình không tự viết ra, nhưng mình đọc được nó khi mình cần nó nhất. Và nếu một ngày bạn rơi vào những trạng thái tồi tệ tương tự như trên, bạn có thể thử. Mình không làm được hết như 3 bước o trên, mình sẽ dừng ở bước 2, và đến bước cuối, mình sẽ giữ trong lòng và move on…

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *